بسیاری از دعواهای خانوادگی سر تکلیف ریاضی شروع می‌شود. پدر یا مادر می‌خواهد کمک کند و فرزند احساس می‌کند دارد امتحان می‌شود. راه حل این است که به‌جای گفتن جواب، فقط سؤال بپرسید. این مقاله سه سؤال ساده و یک مثال گام‌به‌گام دارد که همین حالا امتحانش می‌کنید.
خلاصه برای والدین
- به‌جای گفتن جواب، سه سؤال بپرسید: چه می‌دانیم؟ چه می‌خواهند؟ اولین قدم چیست؟
- جمله‌های «چرا نمی‌فهمی؟» و «بده من نشان بدهم» را کنار بگذارید.
- اگر خودتان جواب را نمی‌دانید، مشکلی نیست؛ سؤال‌ها بدون دانستن جواب هم کار می‌کنند.
- وقتی دعوا شد، ۵ دقیقه استراحت کنید و بعد با یک سؤال ساده‌تر ادامه دهید.
قانون سه سؤال
هر وقت فرزندتان گیر کرد، قبل از هر توضیحی این سه سؤال را بپرسید:
- مسئله چه چیزهایی به ما داده؟ (از او بخواهید داده‌ها را با کلمات خودش بگوید.)
- چه چیزی را می‌خواهند؟ (شاید برای اولین بار دقیق بخواند.)
- اولین قدم چه می‌تواند باشد؟ (حتی یک کار کوچک: شکل بکشد، یک عدد را بنویسد.)
این سؤال‌ها به شما هم کمک می‌کنند؛ شما لازم نیست جواب را بدانید. کافی است بپرسید و صبر کنید.
جمله‌هایی که کمک می‌کنند و جمله‌هایی که نه
| به‌جای این | این را بگویید |
|---|---|
| چرا نمی‌فهمی؟ | بیا با هم ببینیم کجا گیر کرده‌ایم. |
| بده من نشان بدهم. | تو شروع کن، من گوش می‌دهم. |
| این که خیلی ساده است! | این سؤال فکر کردن لازم دارد، طبیعی است. |
| آخرش هم اشتباه شد. | اشتباه را پیدا کردی؟ خوب شد، حالا درستش کن. |
| هم‌کلاسی‌ات که بلد است. | هر کس با سرعت خودش یاد می‌گیرد. |
یک مثال: مسئلهٔ صف مدرسه
این مسئله در کتاب ریاضی ششم است: «فاطمه در صف ۳۱ نفرهٔ مدرسه نفر وسط است. او نفر چندم است؟». ببینید با سه سؤال چطور پیش می‌رود:
- چه می‌دانیم؟ «۳۱ نفر در صف هستند و فاطمه وسط است.»
- وسط یعنی چه؟ «یعنی در دو طرفش تعداد مساوی هست.»
- اگر فاطمه را کنار بگذاریم چند نفر می‌مانند؟ ۳۱ − ۱ = ۳۰
- ۳۰ نفر را دو قسمت مساوی کنیم؟ ۳۰ ÷ ۲ = ۱۵، یعنی ۱۵ نفر قبل از فاطمه و ۱۵ نفر بعد.
- پس فاطمه نفر چندم است؟ نفر شانزدهم.
نکته
در تمام مراحل ما جواب را نگفتیم. فقط سؤال کردیم. وقتی فرزند خودش به ۱۶ می‌رسد، حس موفقیت واقعی دارد.
فرزندتان می‌تواند همین مهارت را با بازی و آزمون کوتاه تمرین کند: فصل اول کلاس مجازی رایگان است.
اگر خودم جواب را نمی‌دانم چه کنم؟
بی‌پرده بگویید: «من هم نمی‌دانم، بیا با هم پیدا کنیم». دو کار می‌توانید بکنید: مسئله را با شکل یا با عددهای کوچک‌تر دوباره بنویسید، یا مثالی مشابه در کتاب پیدا کنید. اگر باز هم حل نشد، آن را علامت بزنید تا فردا از معلم بپرسد. این هم یک مهارت است.
زمان و مکان مناسب
- ساعت ثابت و روزانه، ترجیحاً قبل از خستگی آخر شب؛
- گوشی و تلویزیون خاموش؛
- جلسه‌ها کوتاه: ۱۵ تا ۲۰ دقیقه؛
- پایان جلسه با یک جملهٔ مثبت دربارهٔ تلاش، نه فقط نتیجه.
وقتی دعوا شد چه کنیم؟
- ۵ دقیقه استراحت: آب بخورید یا بیرون بروید.
- برگردید و بگویید «اشتباه از من بود که عصبانی شدم»؛ این جمله اعتماد می‌سازد.
- با یک سؤال ساده‌تر شروع کنید که مطمئن باشید جوابش را می‌داند.
- اگر دوباره بحث شد، جلسه را همان‌جا تمام کنید و فردا ادامه دهید.
اگر این الگو هر شب تکرار می‌شود، احتمالاً مشکل در مهارت‌های پایه است. آزمون ۱۰ دقیقه‌ای ضعف در ریاضی ششم را امتحان کنید.
فصل اول کلاس مجازی برای فرزندتان رایگان است
درسنامهٔ تصویری، آزمون کوتاه و بازی؛ فرزندتان خودش امتحان می‌کند و شما می‌بینید کجا به تمرین بیشتر نیاز دارد.
شروع رایگان فصل اولدورهٔ ویدیویی ریاضی ششمخدمات معلم کلاس که به این موضوع کمک می‌کنند
- دورهٔ ویدیویی ریاضی ششم: آموزش ویدیویی صفحه‌به‌صفحه؛ با گزینهٔ همراه با پشتیبانی هم عرضه می‌شود.
- پشتیبانی دوره: ۷ جلسهٔ پرسش و پاسخ ۹۰ دقیقه‌ای برای خریداران دوره.
- مربیگری آموزشی: مسئولیت کامل یادگیری دانش‌آموز با گزارش هفتگی به خانواده. برای اطلاع از شرایط تماس بگیرید.
تمرین صفحه‌به‌صفحه: برای فصل اول ریاضی ششم، آموزش و تمرین صفحه‌به‌صفحهٔ فصل اول ریاضی ششم را ببینید؛ در هر صفحه یک یا دو سؤال کلیدی قدم‌به‌قدم حل شده و بقیه راهنمایی دارند.
پرسش‌های متداول والدین
به‌جای گفتن جواب سه سؤال بپرسید: مسئله چه چیزهایی داده؟ چه چیزی می‌خواهد؟ اولین قدم چیست؟ جلسه‌ها را کوتاه نگه دارید و اگر عصبانی شدید استراحت کنید.
لازم نیست جواب را بدانید. با پرسیدن سؤال و کشیدن شکل می‌توانید همراه او مسئله را حل کنید. اگر نشد، سؤال را برای معلم علامت بزنید.
بهتر است اول بگذارید خودش تلاش کند. اگر بعد از چند دقیقه هنوز گیر کرده، یک راهنمایی کوچک بدهید، نه جواب کامل.
برای کار با شما ۱۵ تا ۲۰ دقیقه کافی است. اگر بیشتر طول می‌کشد، احتمالاً ضعف پایه‌ای هست که باید جدا بررسی شود.
گاهی «بلد نیستم» یعنی «می‌ترسم اشتباه کنم». کار را به قدم‌های خیلی کوچک تقسیم کنید و برای هر قدم کوچک او را تشویق کنید.
این مقاله را معلم کلاس نوشته است؛ معلم دبستان با ۱۲ سال تجربهٔ تدریس. اگر سؤالی ماند، در بخش دیدگاه‌ها بپرسید.