در این تمرین صفحه ۱۳ ریاضی پنجم جواب آماده نمی‌گیری؛ یاد می‌گیری خودت حل کنی. صفحهٔ ۱۳ ادامهٔ فعالیت پول فاطمه و «کار در کلاس» درس «یادآوری عددنویسی و محاسبات عددی» است: محور عددها، ضرب در ۱۰ و تغییر مرتبهٔ رقم‌ها. ما این دو مهارت را با عددهای خودمان قدم‌به‌قدم نشان می‌دهیم تا با همین روش سؤال‌های کتاب را حل کنی؛ برای خود سؤال‌های کتاب فقط راهنمایی می‌دهیم. آخر صفحه هم بستهٔ کاربرگ و آزمون فصل اول را معرفی کرده‌ایم.
با روش معلم کلاس، ریاضی شیرین می‌شود.
کاربرگ و آزمون فصل اول ←در آموزش صفحهٔ ۱۳ یاد می‌گیری
- با ضرب یک عدد در ۱۰ یا ۱۰۰، رقم‌ها در جدول ارزش مکانی چطور جابه‌جا می‌شوند.
- مرتبه و ارزش یک رقم را قبل و بعد از ضرب بگویی.
- قیمت چند چیز را جمع کنی، با پولت مقایسه کنی و باقی‌مانده را حساب کنی.
- فاصلهٔ تقسیم‌های محور را پیدا کنی و عددهای جاافتاده را بنویسی.
- برای سؤال‌های کتاب خودت سؤال بسازی و جواب بدهی.
آموزش صفحه ۱۳ ریاضی پنجم: این صفحه دربارهٔ چیست؟
صفحهٔ ۱۳ ریاضی پنجم دربارهٔ دو چیز است: اول، با پولی که داریم چه چیزهایی می‌توانیم بخریم (ادامهٔ فعالیت پول فاطمه از صفحهٔ ۱۲)؛ دوم، وقتی عددی را در ۱۰ یا ۱۰۰ ضرب می‌کنیم، هر رقم یک یا دو مرتبه بالاتر می‌رود و ارزشش ۱۰ یا ۱۰۰ برابر می‌شود. این صفحه از درس «یادآوری عددنویسی و محاسبات عددی» در فصل اول ریاضی پنجم است و مطابق کتاب جدید ریاضی پنجم (چاپ ۱۴۰۵) نوشته شده. در «کار در کلاس» این صفحه با محور عددها، جدول ارزش مکانی و رقم ۷ در عدد ۷۳۰ سروکار داری.
گام به گام صفحه ۱۳ ریاضی پنجم: ضرب در ۱۰ با رقم‌ها چه می‌کند؟
کار در کلاس ۳ می‌خواهد با جدول ارزش مکانی توضیح بدهی که با ضرب یک عدد در ۱۰، ارزش هر رقم چطور تغییر می‌کند. عدد کتاب را خودت در جدول بنویس؛ ما قاعده را با عدد خودمان، ۳۸، نشان می‌دهیم.
قدم ۱: عدد را در جدول بنویس
در عدد ۳۸، رقم ۳ در ستون دهگان است و ارزشش ۳۰ است؛ رقم ۸ در ستون یکان است و ارزشش ۸.
قدم ۲: ۱۰ برابر کن و دوباره در جدول بنویس
۳۸ × ۱۰ = ۳۸۰. حالا رقم ۳ به ستون صدگان رفته و ارزشش ۳۰۰ شده، رقم ۸ به ستون دهگان رفته و ارزشش ۸۰ شده، و در ستون یکان صفر نشسته است. یعنی هر رقم یک ستون به چپ می‌رود و ارزشش ۱۰ برابر می‌شود.
قدم ۳: ۱۰۰ برابر یعنی دو بار ۱۰ برابر
۳۸ × ۱۰۰ = ۳۸۰۰؛ این بار رقم ۳ دو ستون جلو رفته و به یکان هزار رسیده است: ارزشش از ۳۰ به ۳۰۰۰ رسید، یعنی ۱۰۰ برابر شد. ۳۰ × ۱۰۰ = ۳۰۰۰ ✓
قاعده
ضرب در ۱۰ هر رقم را یک مرتبه بالاتر می‌برد (یکان به دهگان، دهگان به صدگان، …) و ارزشش را ۱۰ برابر می‌کند؛ ضرب در ۱۰۰ دو مرتبه و ضرب در ۱۰۰۰ سه مرتبه. به همین خاطر در جواب یک، دو یا سه صفر اضافه می‌شود.
نکتهٔ معلم
اشتباه رایج: بعضی بچه‌ها فکر می‌کنند «ضرب در ۱۰ یعنی فقط یک صفر بچسبان» و وقتی عدد خودش صفر دارد گیج می‌شوند: برای ۳۰ × ۱۰ می‌نویسند ۳۰ یا ۳۰۰۰. با جدول فکر کن: رقم ۳ از دهگان به صدگان می‌رود، پس ۳۰ × ۱۰ = ۳۰۰.
خیالتان از ریاضی راحت باشد
مربیگری آموزشی: برنامهٔ اختصاصی و گزارش هفتگی به خانواده.
آشنایی با مربیگری ←گام به گام صفحه ۱۳ ریاضی پنجم: با این پول چه چیزی می‌شود خرید؟
ادامهٔ فعالیت ۲ می‌پرسد فاطمه با پولش کدام چیزها را می‌تواند بخرد. قیمت‌ها و پول کتاب را خودت داری؛ ما روش را با عددهای خودمان نشان می‌دهیم: نرگس ۱٬۷۴۰٬۰۰۰ ریال دارد و قیمت‌ها این است: کوله‌پشتی ۱٬۲۵۰٬۰۰۰ ریال، کفش ۸۵۰٬۰۰۰ ریال، مداد ۴۰٬۰۰۰ ریال.
قدم ۱: برای «هر دو با هم» قیمت‌ها را جمع کن و با پول مقایسه کن
آیا نرگس می‌تواند کوله‌پشتی و کفش را با هم بخرد؟ ۱٬۲۵۰٬۰۰۰ + ۸۵۰٬۰۰۰ = ۲٬۱۰۰٬۰۰۰ ریال لازم است، ولی او ۱٬۷۴۰٬۰۰۰ ریال دارد: ۲٬۱۰۰٬۰۰۰ > ۱٬۷۴۰٬۰۰۰، پس نمی‌تواند. حتی می‌توانی بگویی چقدر کم دارد: ۲٬۱۰۰٬۰۰۰ − ۱٬۷۴۰٬۰۰۰ = ۳۶۰٬۰۰۰ ریال.
قدم ۲: برای «اگر یکی را بخرد» اول باقی‌ماندهٔ پول را حساب کن
اگر نرگس کفش بخرد: ۱٬۷۴۰٬۰۰۰ − ۸۵۰٬۰۰۰ = ۸۹۰٬۰۰۰ ریال برایش می‌ماند. حالا هر چیز دیگر را با این باقی‌مانده مقایسه کن: مداد ۴۰٬۰۰۰ ریال است و از ۸۹۰٬۰۰۰ کمتر، پس می‌تواند؛ کوله‌پشتی ۱٬۲۵۰٬۰۰۰ ریال است و از ۸۹۰٬۰۰۰ بیشتر، پس نمی‌تواند.
نتیجهٔ مثال
نرگس با ۱٬۷۴۰٬۰۰۰ ریال نمی‌تواند کوله‌پشتی و کفش را با هم بخرد (۳۶۰٬۰۰۰ ریال کم دارد)؛ اگر کفش بخرد، ۸۹۰٬۰۰۰ ریال می‌ماند که برای مداد کافی است و برای کوله‌پشتی نه.
نکتهٔ معلم
اشتباه رایج: بچه‌ها قیمت‌ها را جدا جدا با پول مقایسه می‌کنند و چون هر کدام به‌تنهایی کمتر از پول است، می‌گویند «هر دو را می‌تواند بخرد». برای «با هم» حتماً اول جمع کن، بعد مقایسه کن.
تمرین صفحه ۱۳ ریاضی پنجم: سؤال‌های کتاب را خودت حل کن
حالا نوبت توست. با روشی که یاد گرفتی سؤال‌های کتاب را حل کن. ما جواب نهایی را نمی‌گوییم؛ فقط هر جا لازم شد، راهنمایی می‌کنیم.
ادامهٔ فعالیت ۲: خریدهای فاطمه
راهنمایی (بدون جواب نهایی)
مبلغ کل پول فاطمه را از صفحهٔ قبل بردار. برای «کوله‌پشتی و پالتو» قیمت هر دو را جمع کن و با پول مقایسه کن. برای «اگر یک جفت کفش بخرد» اول قیمت کفش را از پول کم کن، بعد هر چیز دیگر را با باقی‌مانده مقایسه کن؛ شاید بشود دو چیز ارزان را هم با هم خرید، پس قیمت آن‌ها را هم جمع کن.
راهنمایی (بدون جواب نهایی)
برای سؤالی که خودت طرح می‌کنی، از همین الگوها استفاده کن: «چند ریال کم دارد تا …»، «بعد از خرید … چقدر می‌ماند»، «گران‌ترین چیزی که می‌تواند بخرد کدام است». جوابت را با جمع یا تفریق بنویس تا دوستت بتواند آن را کنترل کند.
کار در کلاس ۱: محور عددها
راهنمایی (بدون جواب نهایی)
روی هر محور دو عدد معلوم را پیدا کن و بشمار بین آن‌ها چند فاصله است؛ اختلاف دو عدد را بر تعداد فاصله‌ها تقسیم کن تا اندازهٔ هر فاصله به دست بیاید. بعد از یک عدد معلوم، فاصله فاصله جلو یا عقب برو و جاهای خالی را پر کن. در آخر کنترل کن که عددهای معلوم محور سر جایشان درست درآمده باشند.
کار در کلاس ۳، ۴ و ۵: ضرب در ۱۰ و مرتبه‌ها
راهنمایی (بدون جواب نهایی)
برای کار در کلاس ۳ عدد جدول کتاب را در ردیف اول بنویس، ۱۰ برابرش را در ردیف دوم، و برای هر رقم بگو از کدام ستون به کدام ستون رفته است؛ جمله‌ات باید کلمهٔ «۱۰ برابر» را داشته باشد. برای کار در کلاس ۴ عدد ۷۳۰ را در جدول بگذار و ستون رقم ۷ را بخوان؛ بعد ۱۰۰ برابر یعنی دو ستون به چپ.
راهنمایی (بدون جواب نهایی)
کار در کلاس ۵: «۱۰۰ تا ۱۰۰تایی» یعنی ۱۰۰ × ۱۰۰؛ صفرهای دو عدد را کنار هم بگذار و ببین عددی که ساخته می‌شود اسم کدام مرتبه است (یکان، دهگان، صدگان، یکان هزار، دهگان هزار، …). برای «۱۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰تایی» هم همین کار را بکن.
اسم مرتبه‌ها را از یکان تا میلیون یاد بگیر
از راست به چپ: یکان، دهگان، صدگان، یکان هزار، دهگان هزار، صدگان هزار، یکان میلیون، دهگان میلیون، صدگان میلیون. هر مرتبه ۱۰ برابر مرتبهٔ سمت راست خودش است. وقتی می‌پرسند «رقم ۷ در عدد ۷۳۰ در چه مرتبه‌ای است؟»، یعنی رقم ۷ در کدام ستون جدول است؛ وقتی می‌پرسند «ارزش رقم ۷ چقدر است؟»، یعنی ۷ تا از آن مرتبه چند می‌شود.
| عدد | مرتبهٔ رقم ۷ | ارزش رقم ۷ |
|---|---|---|
| ۷۴ | دهگان | ۷۰ |
| ۷۴۰ | صدگان | ۷۰۰ |
| ۷۴٬۰۰۰ | دهگان هزار | ۷۰٬۰۰۰ |
کاربرگ و آزمون صفحه ۱۳ ریاضی پنجم
درس را یاد گرفتی؟ با کاربرگ و آزمون مطمئن شو. همهٔ سؤال‌ها تازه‌اند، نه کپی کتاب، و از آسان به دشوار چیده شده‌اند. کاربرگ صفحه ۱۳ ریاضی پنجم در بستهٔ کاربرگ و آزمون فصل اول است؛ این بسته برای هر صفحهٔ فصل یک کاربرگ سه‌سطحی، آزمون درس‌ها و آزمون پایان فصل را با پاسخنامه و کارنامه دارد.
یک بسته برای کل فصل اول
بستهٔ کاربرگ و آزمون فصل اول ریاضی پنجم: ۲۳ کاربرگ سه‌سطحی، ۵ آزمون، ۳۰ سؤال امتحانی با پاسخنامه و کارنامه.
خرید بستهٔ فصل اول ←⬇ دانلود نمونهٔ رایگان (PDF، ۷ صفحه)یا همهٔ ۷ فصل را یکجا و با تخفیف بخرید ←کدام راه برای فرزند شما بهتر است؟
خانواده‌های تحت پوشش نهادهای حمایتی، خانواده‌های قهرمانان ملی و مادران سرپرست خانوار از تخفیف ویژه بهره‌مند می‌شوند.
پرسش‌های متداول دربارهٔ صفحهٔ ۱۳ ریاضی پنجم
صفحهٔ ۱۳ دربارهٔ ادامهٔ فعالیت پول فاطمه (با یک مبلغ چه چیزهایی می‌شود خرید) و کار در کلاس درس عددنویسی است: پر کردن محور عددها، توضیح ضرب در ۱۰ با جدول ارزش مکانی، و مرتبهٔ رقم ۷ در عدد ۷۳۰ قبل و بعد از ۱۰۰ برابر شدن.
اول دو مثال این صفحه را بخوان: جابه‌جایی رقم‌ها با ضرب در ۱۰ و ۱۰۰، و مقایسهٔ پول با قیمت‌ها. بعد با راهنمایی‌ها، فعالیت فاطمه و کار در کلاس ۱، ۳، ۴ و ۵ کتاب را خودت حل کن.
هر رقم یک مرتبه بالاتر می‌رود و ارزشش ۱۰ برابر می‌شود؛ در ستون یکان صفر می‌نشیند. مثلاً در ۳۸ × ۱۰ = ۳۸۰ رقم ۳ از دهگان به صدگان می‌رود و ارزشش از ۳۰ به ۳۰۰ می‌رسد.
قیمت دو چیز را جمع کن و با پولت مقایسه کن؛ اگر جمع قیمت‌ها از پولت بیشتر نبود، می‌توانی. اگر فقط یکی را خریدی، قیمتش را از پول کم کن و بقیهٔ چیزها را با باقی‌مانده مقایسه کن.
از بخش «کاربرگ و آزمون صفحه ۱۳ ریاضی پنجم» در همین صفحه. کاربرگ سه‌سطحی این صفحه، آزمون درس «یادآوری عددنویسی و محاسبات عددی» و آزمون پایانی فصل داخل بستهٔ کامل فصل اول است؛ همراه پاسخنامه، کارنامه، چک‌لیست هدف‌ها و ارزشیابی توصیفی.
این آموزش را معلم کلاس نوشته است؛ معلم دبستان با ۱۲ سال تجربهٔ تدریس ریاضی. اگر جایی گیر کردی، در بخش دیدگاه‌ها بپرس.
پدر و مادر هستید؟ راهنمای والدین کلاس پنجم